ശിവഭക്തർക്ക് ഏറ്റവും പുണ്യമേറിയ ശ്രാവണ മാസം; വ്രതങ്ങളും പ്രധാന തീയതികളും അറിയാം

• Rekha

ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ അഞ്ചാമത്തെ മാസമായ സാവൻ അഥവാ ശ്രാവണ മാസം ശിവഭക്തർക്ക് ഏറ്റവും വിശുദ്ധമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന കാലഘട്ടമാണ്. ഈ മാസം മുഴുവൻ പരമശിവന്റെ ആരാധനയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നതായാണ് വിശ്വാസം. ശ്രാവണത്തിൽ ഭക്തിപൂർവം നടത്തുന്ന പൂജകളും വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങളും ജീവിതത്തിൽ ഐശ്വര്യവും സമാധാനവും അനുഗ്രഹവും നൽകുമെന്നാണ് വിശ്വാസം.

പുരാണപ്രകാരം, സാവൻ മാസത്തിൽ ശിവൻ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സംരക്ഷണച്ചുമതല ഏറ്റെടുത്ത് ഭക്തരുടെ മേൽ അനുഗ്രഹവർഷം ചൊരിയുന്നു. ഈ മാസത്തിന് സമുദ്രമഥന കഥയുമായും അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ചേർന്ന് അമൃതം നേടാനായി സമുദ്രം മഥിച്ചപ്പോൾ ലോകത്തെ നശിപ്പിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള കാളകൂടവിഷം ഉയർന്നുവന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. സൃഷ്ടിയെ രക്ഷിക്കാൻ ശിവൻ ആ വിഷം പാനം ചെയ്ത സംഭവത്തിന്റെ ഓർമ പുതുക്കുന്നതും ശ്രാവണ മാസാചരണത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗമാണ്.

സാവൻ സോമവാറിന്റെ പ്രത്യേകത

സാവൻ മാസത്തിലെ ഓരോ തിങ്കളാഴ്ചയും (സാവൻ സോമവാർ) ശിവാരാധനയ്ക്ക് അതീവ പ്രാധാന്യമുള്ള ദിവസങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തർ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിക്കുകയും ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ദർശനം നടത്തുകയും പ്രത്യേക പൂജകൾ നിർവഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പലരും ആദ്യ സാവൻ തിങ്കളാഴ്ച മുതൽ തുടർച്ചയായി 16 തിങ്കളാഴ്ചകൾ ആചരിക്കുന്ന 'സോല സോമവാർ വ്രതം' ആരംഭിക്കാറുണ്ട്.

അതേസമയം, സാവൻ മാസത്തിലെ എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചകളും പാർവതി ദേവിക്കായി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നതാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ അനുഷ്ഠിക്കുന്ന വ്രതം 'മംഗള ഗൗരി വ്രതം' എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. സാവൻ ശിവരാത്രി, ഹരിയാലി അമാവാസി തുടങ്ങിയ പ്രധാന ആഘോഷങ്ങളും ഈ മാസത്തിലാണ് ആചരിക്കുന്നത്.

സാവൻ 2026: ഉത്തരേന്ത്യയിലെ പ്രധാന തീയതികൾ

ദൃക് പഞ്ചാംഗം അനുസരിച്ച് 2026-ൽ സാവൻ മാസം ജൂലൈ 30-ന് ആരംഭിച്ച് ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് ശ്രാവണ പൂർണിമയോടെ അവസാനിക്കും.

ഒന്നാം സാവൻ തിങ്കൾ – 03 ഓഗസ്റ്റ് 2026
രണ്ടാം സാവൻ തിങ്കൾ – 10 ഓഗസ്റ്റ് 2026
മൂന്നാം സാവൻ തിങ്കൾ – 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026
നാലാം സാവൻ തിങ്കൾ – 24 ഓഗസ്റ്റ് 2026
ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ സാവൻ തിങ്കളാഴ്ചകൾ

ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ അമാവാസി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പഞ്ചാംഗം പിന്തുടരുന്നതിനാൽ ശ്രാവണ മാസത്തിന്റെ ആരംഭം ഉത്തരേന്ത്യയേക്കാൾ ഏകദേശം 15 ദിവസം പിന്നീടാണ്.

ഒന്നാം സാവൻ തിങ്കൾ – 17 ഓഗസ്റ്റ് 2026
രണ്ടാം സാവൻ തിങ്കൾ – 24 ഓഗസ്റ്റ് 2026
മൂന്നാം സാവൻ തിങ്കൾ – 31 ഓഗസ്റ്റ് 2026
നാലാം സാവൻ തിങ്കൾ – 07 സെപ്റ്റംബർ 2026
സാവൻ മാസത്തിൽ ശിവാരാധന എങ്ങനെ?

ശിവഭക്തർ സാധാരണയായി ഗംഗാജലം, പാൽ, ശുദ്ധജലം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ശിവലിംഗത്തിൽ അഭിഷേകം നടത്തിയാണ് പൂജ ആരംഭിക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ശുദ്ധജലം ഒഴിച്ച് ശിവലിംഗം വൃത്തിയാക്കിയ ശേഷം 11 അല്ലെങ്കിൽ 21 കൂവള ഇലകൾ സമർപ്പിക്കുന്നു. ഉമ്മത്തിൻപൂവ്, മറ്റ് പൂക്കൾ, തേൻ, ചന്ദനം, ഗോതമ്പ്, മധുരപലഹാരങ്ങൾ എന്നിവയും നേർച്ചയായി അർപ്പിക്കാറുണ്ട്.

പൂജയ്ക്കിടെ 'ഓം നമഃ ശിവായ' മന്ത്രജപവും ശിവന്റെ 108 നാമങ്ങളുടെ പാരായണവും നടത്തുന്നത് വിശേഷമായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. നെയ്യ് വിളക്ക് തെളിയിച്ച് ധൂപം കാട്ടിയ ശേഷം ശിവ ചാലിസയും രുദ്രാഷ്ടകവും ചൊല്ലി, അവസാനം ശിവ-പാർവതി ദമ്പതികളുടെ ആരതി നടത്തി പൂജ സമാപിപ്പിക്കുന്നതാണ് പതിവ്.