06:36 PM

Nov 22, 2026

വിശ്വാസം
നൈവേദ്യം
  ഇതേപ്പറ്റി ഭഗവദ്ഗീതയിലെ ഒരു പ്രസിദ്ധമായ ശ്ലോകമുണ്ട്. പത്രം പുഷ്പം ഫലം തോയം യോ മേ ഭക്ത്യാ പ്രയച്ഛതി! തദഹം ഭക്ത്യുപഹൃതമശ്നാമി പ്രയതാത്മനഃ (ഇല, പൂവ്, പഴം, ജലം എന്നിവയിലേതെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ അര്‍പ്പിച്ചാല്‍, ആ ഭക്തിപൂര്‍വ്വമായ കാഴ്ച ഞാന്‍ സ്വീകരിക്കുന്നു എന്നാണ് ഭഗവാന്‍ കൃഷ്ണന്‍ അര്‍ജ്ജുനനോട് പറയുന്നത്) നൈവേദ്യം സമര്‍പ്പിക്കുമ്പോള്‍ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു പരമ്പരാഗത മന്ത്രം: ഓം നൈവേദ്യം ഗൃഹ്യതാം ദേവ ഭക്ത്യാ ദത്തം മയാ പ്രഭോ! തവ ത്രാണായ ഭൂതാനാം ത്വം ഗൃഹാണ ദയാനിധേ!! (ഹേ ഭഗവാനേ, ഭക്തിയോടെ ഞാന്‍ അര്‍പ്പിക്കുന്ന ഈ നൈവേദ്യം  ദയാനിധിയായ അങ്ങ് സ്വീകരിക്കണം എന്ന് പ്രാര്‍ത്ഥിക്കുന്നു). ഇത് നമുക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഭക്ഷണം ഈശ്വരന്‍റെ അനുഗ്രഹമാണെന്ന ബോധം ഉണര്‍ത്തുകയും, 'ഇത് എന്‍റേതല്ല, ഈശ്വരന്‍റേതാണ്' എന്ന വിനയം വളര്‍ത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. നൈവേദ്യമായി സമര്‍പ്പിച്ച ഭക്ഷണം പിന്നീട് ഭക്തര്‍ക്കിടയില്‍ പ്രസാദമായി വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. നൈവേദ്യത്തിന്‍റെ പ്രാധാന്യം  കൃതജ്ഞത പ്രകടിപ്പിക്കല്‍: നാം കഴിക്കുന്ന ഭക്ഷണം ഈശ്വരന്‍ നല്‍കുന്ന അനുഗ്രഹമാണെന്ന ബോധത്തോടെ, ആദ്യം അത് ദേവന് സമര്‍പ്പിക്കുന്നു.  അഹംഭാവം കുറയ്ക്കല്‍: 'ഇത് എന്‍റേതല്ല, ഈശ്വരന്‍റേതാണ്' എന്ന ചിന്ത ഭക്തനില്‍ വിനയം വളര്‍ത്തുന്നു.  ശുദ്ധി: നൈവേദ്യമായി സമര്‍പ്പിക്കുന്ന ഭക്ഷണം ദേവസാന്നിധ്യത്താല്‍ പവിത്രമാകുന്നു എന്നും, അത് പ്രസാദമായി സ്വീകരിക്കുന്നത് ആത്മീയഫലം നല്‍കുമെന്നും വിശ്വാസം.  പൂജയുടെ പൂര്‍ണ്ണത: ഷോഡശോപചാരപൂജയിലെ ഒരു പ്രധാന അംഗമാണ് നൈവേദ്യം; ഇതില്ലാതെ പൂജ പൂര്‍ണ്ണമാകില്ല എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നൈവേദ്യം എപ്പോള്‍ സമര്‍പ്പിക്കണം  ദേവപൂജയില്‍ മന്ത്രപുഷ്പത്തിനും ആരതിക്കും മുന്‍പ്, ദേവന് അഭിഷേകവും അലങ്കാരവും കഴിഞ്ഞശേഷമാണ് നൈവേദ്യം സമര്‍പ്പിക്കുന്നത്.  ദിവസേനയുള്ള പൂജയില്‍ രാവിലെയും ഉച്ചയ്ക്കും വൈകുന്നേരവും ത്രികാലപൂജ നൈവേദ്യം നല്‍കുന്ന പതിവുണ്ട്.  വിശേഷാല്‍ പൂജകള്‍, വ്രതങ്ങള്‍, ഉത്സവങ്ങള്‍, ജന്മനക്ഷത്രപൂജ എന്നിവയിലും നിശ്ചിത നൈവേദ്യങ്ങള്‍ പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കി സമര്‍പ്പിക്കുന്നു.  നൈവേദ്യം സമര്‍പ്പിച്ചശേഷം മാത്രമേ ആ ഭക്ഷണം ഭക്തര്‍ക്ക് പ്രസാദമായി വിതരണം ചെയ്യാവൂ. നൈവേദ്യവസ്തുക്കള്‍ പലതരമുണ്ട്. ......