എല്ലാ പൗർണമിയിലും പൂർണരൂപം പ്രാപിക്കും; അമാവാസിയിൽ അപ്രത്യക്ഷമാകും; അമർനാഥിലെ സ്വയംഭൂ ശിവലിംഗം ശ്രാവണ മാസത്തിലെ പൗർണമി ദിനത്തിൽ ദർശിക്കുന്നത് അത്യന്തം പുണ്യകരം

• Rekha

ഹിമാലയത്തിന്റെ മടിത്തട്ടിൽ, സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 13,000 അടി ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അമർനാഥ് ഗുഹാക്ഷേത്രം ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വിശുദ്ധവും സാഹസികവുമായ തീർഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്. കശ്മീരിലെ അനന്തനാഗ് ജില്ലയിൽ, ശ്രീനഗറിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 145 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ഈ പ്രകൃതിദത്ത ഗുഹയിലേക്ക് ഓരോ വർഷവും ലക്ഷക്കണക്കിന് ഭക്തരാണ് കഠിനമായ മലമ്പാതകൾ താണ്ടി എത്തുന്നത്.

'അമർ' എന്നത് അമരത്വത്തെയും 'നാഥ്' എന്നത് ദൈവത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്ന വാക്കുകളാണ്. ഈ രണ്ട് വാക്കുകൾ ചേർന്നാണ് 'അമർനാഥ്' എന്ന പേര് രൂപപ്പെട്ടത്. ഗുഹയ്ക്കുള്ളിൽ സ്വാഭാവികമായി രൂപംകൊള്ളുന്ന മഞ്ഞുകൊണ്ടുള്ള ശിവലിംഗമാണ് ഇവിടുത്തെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത. 'ഹിമലിംഗം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സ്വയംഭൂ ശിവലിംഗം തെക്കോട്ട് അഭിമുഖമായാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ശിവന്റെ പന്ത്രണ്ട് ജ്യോതിർലിംഗങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഇതിനെ ഭക്തർ വിശ്വസിക്കുന്നു.

വളരുകയും അപ്രത്യക്ഷമാവുകയും ചെയ്യുന്ന ഹിമലിംഗം

ചുണ്ണാമ്പുകല്ലിൽ രൂപംകൊണ്ട ഗുഹയുടെ വടക്കുഭാഗത്തെ ദ്വാരങ്ങളിൽ നിന്ന് തുടർച്ചയായി വെള്ളം ഇറ്റിവീഴുന്നു. ഈ ജലം ഉറഞ്ഞ് ക്രമേണ ശിവലിംഗത്തിന്റെ രൂപം കൈവരിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ശുക്ലപക്ഷത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ രൂപംകൊള്ളുന്ന ഹിമലിംഗം പൗർണമിയോടെ പൂർണരൂപം പ്രാപിക്കുകയും പിന്നീട് കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ ഉരുകിത്തുടങ്ങി അമാവാസിയോടെ അപ്രത്യക്ഷമാവുകയും ചെയ്യുന്നു.

ശ്രാവണ മാസത്തിലെ പൗർണമി ദിനത്തിൽ ശിവൻ ഈ ഗുഹയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് അനുഗ്രഹം ചൊരിഞ്ഞുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ ആ ദിവസം അമർനാഥ് ദർശനം നടത്തുന്നത് അത്യന്തം പുണ്യകരമാണെന്ന് ഭക്തർ കരുതുന്നു.

മഞ്ഞുരുകും മുൻപുള്ള ഭക്തജനപ്രവാഹം

59 ദിവസം നീളുന്ന അമർനാഥ് തീർഥയാത്രയ്ക്കിടയിൽ കാലാവസ്ഥയിലെ വ്യതിയാനങ്ങൾ കാരണം ഹിമലിംഗം പലപ്പോഴും പ്രതീക്ഷിച്ചതിലും വേഗത്തിൽ ഉരുകാറുണ്ട്. ഇത്തവണ യാത്ര ആരംഭിച്ച് അഞ്ച് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ഹിമലിംഗത്തിന്റെ 90 ശതമാനവും ഉരുകിയതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. ഇത് പരിസ്ഥിതി സംബന്ധിച്ച ആശങ്കകൾക്കും ഇടയാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

ജൂലൈ മൂന്നിന് ആരംഭിച്ച ഈ വർഷത്തെ തീർഥയാത്രയിൽ റെക്കോർഡ് എണ്ണത്തിൽ ഭക്തരാണ് എത്തിയത്. സുരക്ഷയും തിരക്കും കണക്കിലെടുത്ത് സുപ്രീം കോടതിയുടെ നിർദേശപ്രകാരം പഹൽഗാം, ബൽതാൽ റൂട്ടുകളിലായി പ്രതിദിനം 10,000 തീർഥാടകരെ മാത്രമാണ് പ്രവേശിപ്പിക്കുന്നത്.

അമരത്വത്തിന്റെ രഹസ്യം വെളിപ്പെടുത്തിയ ഗുഹ

പുരാണകഥകൾ പ്രകാരം, തന്റെ അമരത്വത്തിന്റെ രഹസ്യം അറിയണമെന്ന് പാർവതിദേവി ശിവനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ആ രഹസ്യം മറ്റാരും കേൾക്കാതിരിക്കാനായി ശിവൻ ഹിമാലയത്തിലെ നിർജനമായ ഈ ഗുഹ തിരഞ്ഞെടുത്തു.

യാത്രാമധ്യേ നന്ദിയെ പഹൽഗാമിലും, പാമ്പിനെ ശേഷ്നാഗിലും, പഞ്ചഭൂതങ്ങളെ പഞ്ചതരണിയിലും ഉപേക്ഷിച്ച ശേഷമാണ് ഇരുവരും അമർനാഥ് ഗുഹയിലെത്തിയത്. അവിടെ ശിവൻ പാർവതിക്ക് അമരത്വത്തിന്റെ രഹസ്യം ഉപദേശിച്ചുവെന്നാണ് വിശ്വാസം.

ഗുഹയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന പ്രാവിൻമുട്ടകൾ ആ രഹസ്യം കേട്ടതിനാൽ അവയിൽ നിന്ന് വിരിഞ്ഞ പ്രാവുകൾക്ക് അമരത്വം ലഭിച്ചുവെന്നും ഇന്നും അമർനാഥിലേക്കുള്ള യാത്രാമധ്യേ ആ പ്രാവുകളെ കാണാൻ കഴിയുമെന്നുമാണ് വിശ്വാസം.

രണ്ട് വഴികൾ, ഒരേയൊരു ലക്ഷ്യം

അമർനാഥിലേക്ക് പ്രധാനമായും രണ്ട് റൂട്ടുകളിലൂടെയാണ് തീർഥാടനം നടത്തുന്നത്.

പരമ്പരാഗതവും ഏറ്റവും കൂടുതൽ തീർഥാടകർ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതുമായ പഹൽഗാം റൂട്ട് ഏകദേശം 36 കിലോമീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ളതാണ്. ചന്ദൻവാഡി, പിസ്സു ടോപ്പ്, ശേഷ്നാഗ്, മഹാഗുണാസ് പാസ്, പഞ്ചതരണി എന്നിവിടങ്ങൾ കടന്നാണ് മൂന്ന് മുതൽ അഞ്ച് ദിവസം വരെ നീളുന്ന ഈ യാത്ര.

സമയം കുറവുള്ളവർ കൂടുതലായി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് ബൽതാൽ റൂട്ടാണ്. ഏകദേശം 14 കിലോമീറ്റർ മാത്രമാണെങ്കിലും കുത്തനെയുള്ള മലമ്പാതകൾ നിറഞ്ഞ ഈ വഴി കൂടുതൽ ദുഷ്കരമാണ്. സാധാരണയായി ഒന്നോ രണ്ടോ ദിവസംകൊണ്ട് ഈ പാതയിലൂടെ ഗുഹയിലെത്താൻ സാധിക്കും.

അമർനാഥിലെത്താൻ

റോഡ്, റെയിൽ, വിമാന മാർഗങ്ങളിലൂടെ അമർനാഥ് തീർഥാടനത്തിന് എത്തിച്ചേരാം. വിമാനത്തിൽ എത്തുന്നവർ ശ്രീനഗർ വിമാനത്താവളത്തിൽ ഇറങ്ങി അവിടെ നിന്ന് പഹൽഗാമിലേക്കോ ബൽതാലിലേക്കോ റോഡ് മാർഗം യാത്ര ചെയ്യണം. തുടർന്ന് കാൽനടയായോ കുതിരപ്പുറത്തോ ഹെലികോപ്റ്റർ സേവനം ഉപയോഗിച്ചോ ഗുഹയിലെത്താം.

ട്രെയിനിൽ യാത്ര ചെയ്യുന്നവർക്ക് ഏറ്റവും അടുത്ത റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ ജമ്മുവാണ്. ജമ്മുവിൽ നിന്ന് റോഡ് മാർഗം പഹൽഗാമിലേക്കോ ബൽതാലിലേക്കോ എത്തി അവിടെ നിന്ന് തീർഥയാത്ര തുടരാം.

യാത്രികർക്കായി ഭക്ഷണം, വൈദ്യസഹായം, താൽക്കാലിക താമസസൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവ രണ്ട് റൂട്ടുകളിലും ജമ്മു-കശ്മീർ ഭരണകൂടം ഒരുക്കുന്നുണ്ട്. കഠിനമായ മലമ്പാതകളും പ്രതികൂല കാലാവസ്ഥയും മറികടന്ന് ഭക്തിയോടെ നടത്തുന്ന ഈ യാത്ര വിശ്വാസത്തിന്റെയും ആത്മീയതയുടെയും അപൂർവ അനുഭവമായാണ് ഓരോ തീർഥാടകനും വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.