നവരാത്രി- ആത്മീയ- മാനസിക-ശക്തി വികസനവും സപ്തമാതൃ ആരാധനയും
ഭാരതീയ ശാക്തപരമ്പരയില്‍ ദേവീ ആരാധനയ്ക്ക് അതീവ പ്രധാന സ്ഥാനമാണ് ഉള്ളത്. പരാശക്തി അനേകം രൂപങ്ങളായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. അവയില്‍ സപ്തമാതൃക്കള്‍ അഥവാ സപ്തകന്യകകള്‍, പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുള്ള ദേവതാസമൂഹമാണ്. ബ്രാഹ്മീ, മഹേശ്വരീ, കൗമാരീ, വൈഷ്ണവീ, വാരാഹി, ഐന്ദ്രി അഥവാ ഇന്ദ്രാണീ, ചാമുണ്ഡാ എന്നിവരാണ് സാധാരണയായി സപ്തമാതൃകകളായി പരാമര്‍ശിക്കപ്പെടുന്നത്. ചില സമ്പ്രദായങ്ങളില്‍ നരസിംഹി തുടങ്ങിയ രൂപങ്ങളെയും ഉള്‍പ്പെടുത്തി അഷ്ടമാതൃ പരമ്പര കാണപ്പെടുന്നു. സപ്തമാതൃ ആരാധനയ്ക്ക് പുരാണപരവും താന്ത്രികവുമായും ഗ്രാമീണ ദേവതാരാധനാപരവുമായും വിവിധ തലങ്ങളുണ്ട്. ഓരോ മാതാവും ഒരു പ്രത്യേക ദേവതയുടെ ശക്തിസ്വരൂപമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാല്‍ സപ്തമാതൃക്കള്‍ ഏഴ് വ്യത്യസ്ത ദേവതകളെ മാത്രമല്ല; ഒരേ പരാശക്തിയുടെ വ്യത്യസ്ത പ്രവര്‍ത്തനശക്തികളുടെ പ്രതീകങ്ങള്‍ കൂടിയാണ്.
സപ്തമാതൃക്കളുടെ ഉദ്ഭവം
ദേവീമാഹാത്മ്യത്തിലെ ശാക്തപരമ്പരയില്‍, അസുരശക്തികള്‍ ദേവന്മാരേയും ലോകത്തെയും പീഡിപ്പിക്കുമ്പോള്‍ ദേവതകളുടെ അന്തര്‍നിഹിതമായ ശക്തികള്‍ സ്ത്രീരൂപത്തില്‍ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതായി വിവരിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവിന്‍റെ ശക്തി ബ്രാഹ്മീ, മഹേശ്വരന്‍റെ ശക്തി മഹേശ്വരീ, സ്കന്ദന്‍റെ ശക്തി കൗമാരീ, വിഷ്ണുവിന്‍റെ ശക്തി വൈഷ്ണവി, വരാഹാവതാരത്തിന്‍റെ ശക്തി വാരാഹി, ഇന്ദ്രന്‍റെ ശക്തി ഐന്ദ്രി/ ഇന്ദ്രാണി, ദേവിയുടെ ഉഗ്രശക്തിയായ ചാമുണ്ഡാ എന്നിവയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
ബ്രാഹ്മി
ബ്രഹ്മാവിന്‍റെ ശക്തിസ്വരൂപമാണ് ബ്രാഹ്മി. സൃഷ്ടി, ജ്ഞാനം, ബുദ്ധി, വേദവിദ്യ, സ്മൃതി എന്നിവയുമായി ബ്രാഹ്മി ബന്ധപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി ഹംസവാഹനയായും, പല കൈകളില്‍ അക്ഷമാല, കമണ്ഡലു തുടങ്ങിയ ധരിച്ചും ബ്രാഹ്മിയെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു.
വിദ്യാര്‍ത്ഥികള്‍ക്കും ഗവേഷകര്‍ക്കും ജ്ഞാനേന്വേഷികള്‍ക്കും ബ്രാഹ്മി ആരാധന പ്രത്യേകമായി പ്രയോജനകരമാണെന്ന് ശാക്ത പരമ്പര വിശ്വസിക്കുന്നു. ഇവിടെ 'വിദ്യ' എന്നത് കേവലം പരീക്ഷാവിജയം മാത്രമല്ല; ശരിയായ അറിവ്, വിവേകം, ഏകാഗ്രത, സ്മരണശക്തി, ആത്മബോധം എന്നിവയും ഉള്‍ക്കൊള്ളുന്നു.
ബ്രാഹ്മി ഗായത്രി
ഓം ബ്രഹ്മശക്ത്യൈ വിദ്മഹേ
ദേവരൂപായ ധീമഹി!
തന്നോ ബ്രാഹ്മി പ്രചോദയാത്!!
ബ്രാഹ്മി ആരാധനയുടെ ആന്തരികലക്ഷ്യം അജ്ഞാനം നീക്കി ജ്ഞാനപ്രകാശം വര്‍ദ്ധിപ്പിക്കുകയെന്നതാണ്.
മഹേശ്വരി
മഹേശ്വരന്‍റെ ശക്തിയായ മഹേശ്വരി ശൈവശക്തിയുടെ പ്രതീകമാണ്. ത്രിശൂലം, ഡമരു, പാശം തുടങ്ങിയ ആയുധങ്ങളുമായി വൃഷഭവാഹനയായി അവളെ ചിത്രീകരിക്കാറുണ്ട്.
മഹേശ്വരി ആരാധന ആന്തരികശക്തി, ആത്മനിയന്ത്രണം, ധൈര്യം, കോപനിയന്ത്രണം, മാനസികസ്ഥൈര്യം എന്നിവയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ജീവിതത്തില്‍ കോപം, അസഹിഷ്ണുത, ഭയം, അസ്ഥിരത തുടങ്ങിയവ വര്‍ദ്ധിക്കുമ്പോള്‍ ആത്മനിയന്ത്രണത്തിനും ശാന്തിക്കും വേണ്ടി മഹേശ്വരീ ഉപാസന നടത്തുന്നതായി ചില സമ്പ്രദായങ്ങള്‍ കാണാം.
മഹേശ്വരി ഗായത്രി
ഓം ശ്വേതവര്‍ണ്ണായൈ വിദ്മഹേ
ശൂലഹസ്തായൈ ധീമഹി!
തന്നോ മാഹേശ്വരി പ്രചോദയാത്!!
കൗമാരി
സ്കന്ദന്‍ അഥവാ കുമാരസ്വാമിയുടെ ശക്തിയാണ് കൗമാരി. അതിനാല്‍ അവള്‍ക്ക് കുമാരശക്തി എന്ന പ്രത്യേകതയുണ്ട്. മയൂരവാഹനയായും ശക്തി ആയുധം ധരിച്ചും, കൗമാരിയെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു. ധൈര്യം, വീര്യം, സംരക്ഷണം, ശാരീരിക- മാനസിക ശക്തി, ബാലസംരക്ഷണം തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങളുമായി കൗമാരി ആരാധന ബന്ധപ്പെടുന്നു. ചില പ്രാദേശിക സമ്പ്രദായങ്ങളില്‍ കൗമാരി ഷഷ്ഠി അല്ലെങ്കില്‍ ദേവസേനാ തുടങ്ങിയ ദേവതാരൂപങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഇവയെല്ലാം ഒരേ രീതിയില്‍ എല്ലാ ശാസ്ത്രഗ്രന്ഥങ്ങളും അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. അതിനാല്‍ സമ്പ്രദായഭേദം മനസ്സിലാക്കി ആരാധന നടത്തുന്നതാണ് ഉചിതം.
കൗമാരി ഗായത്രി
ഓം ശിഖിവാഹനായൈ വിദ്മഹേ
ശക്തിഹസ്തായൈ ധീമഹി!
തന്നോ കൗമാരി പ്രചോദയാത്!!
വൈഷ്ണവി
വിഷ്ണുവിന്‍റെ ശക്തിസ്വരൂപമാണ് വൈഷ്ണവി.ശംഖം, ചക്രം, ഗദ തുടങ്ങിയ വിഷ്ണുവിന്‍റെ ആയുധങ്ങളുമായി അവളെ ചിത്രീകരിക്കാറുണ്ട്. ഗരുഡവാഹനയായോ, വിഷ്ണുവിന്‍റെ സമാനമായ ദൈവികലക്ഷണങ്ങളോടെയോ വൈഷ്ണവിയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. സംരക്ഷണം, ധര്‍മ്മസംരക്ഷണം, ഐശ്വര്യം, സമൃദ്ധി, ജീവിതത്തിലെ സ്ഥിരത എന്നിവയുമായി വൈഷ്ണവി ഉപാസന ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ധനം ലഭിക്കണമെന്ന ഏകലക്ഷ്യത്തില്‍ മാത്രം വൈഷ്ണവിയെ ആരാധിക്കുന്നതിനേക്കാള്‍ ധാര്‍മ്മികമായ ജീവിതം, സമ്പത്തിന്‍റെ സദുപയോഗം, കുടുംബക്ഷേമം, സംരക്ഷണം എന്നിവയ്ക്കായുള്ള ദൈവികശക്തിയായി വൈഷ്ണവിയെ മനസ്സിലാക്കുന്നതാണ് ശാസ്ത്രീയമായ സമീപനം.
വൈഷ്ണവി ഗായത്രി
ഓം ശ്യാമവര്‍ണ്ണായൈ വിദ്മഹേ
ചക്രഹസ്തായൈ ധീമഹി
തന്നോ വൈഷ്ണവി പ്രചോദയാത്!!
ഇന്ദ്രാണി-ഐന്ദ്രി
ഇന്ദ്രന്‍റെ ശക്തിയായ ഐന്ദ്രി ഇന്ദ്രാണീ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. വജ്രായുധം ധരിച്ചും ഐരാവതവുമായി ബന്ധമുള്ള രൂപത്തിലും അവളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
ശക്തി, നേതൃത്വം, ആത്മവിശ്വാസം, സംരക്ഷണം, വിജയം എന്നിവയുടെ പ്രതീകമായാണ് ഇന്ദ്രാണിയെ കാണുന്നത്. കുടുംബജീവിതത്തിലെ ഐക്യം, ദാമ്പത്യസൗഖ്യം, പരസ്പര ബഹുമാനം തുടങ്ങിയവയ്ക്കാണ് ഇന്ദ്രാണി ആരാധന നടത്തുന്നത്. എന്നാല്‍ ദാമ്പത്യവിജയം ഉറപ്പുനല്‍കുന്ന ഒരു യാന്ത്രിക പരിഹാരമായി മന്ത്രത്തെ കാണാതെ, ദൈവവിശ്വാസത്തോടൊപ്പം സദാചാരവും പരസ്പര ഉത്തരവാദിത്തവും പാലിക്കേണ്ടതാണ്.
ഇന്ദ്രാണി ഗായത്രി
ഓം രജതവര്‍ണ്ണായൈ വിദ്മഹേ
ഇന്ദ്രചാപ ഹസ്തായൈ ധീമഹി!
തന്നോ ഇന്ദ്രാണി പ്രചോദയാത്!!
വാരാഹി
സപ്തമാതൃക്കളില്‍ ഏറ്റവും ശക്തമായ താന്ത്രികപരമ്പരയുമായി ബന്ധപ്പെടുന്ന ദേവതയാണ് വാരാഹി. വിഷ്ണുവിന്‍റെ വരാഹശക്തിയുടെ സ്ത്രീസ്വരൂപമായി അവളെ കണക്കാക്കുന്നു. വരാഹമുഖവും മനുഷ്യശരീരവുമുള്ള രൂപമാണ് സാധാരണയായി കാണുന്നത്.
വാരാഹി ഭൂശക്തി, സംരക്ഷണം, ശത്രുനിഗ്രഹം, പ്രതിസന്ധിനിവാരണം, ഭരണശക്തി, അന്തര്‍ബലം എന്നിവയുടെ പ്രതീകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
വാരാഹി ഉപാസനയ്ക്ക് വിവിധ താന്ത്രിക സമ്പ്രദായങ്ങളില്‍ പ്രത്യേക മന്ത്രങ്ങളും ന്യാസങ്ങളും ധ്യാനക്രമങ്ങളും ഉണ്ട്. അതിനാല്‍ ഗുരുപദേശമില്ലാതെ സങ്കീര്‍ണ്ണമായ താന്ത്രിക വാരാഹി സാധനകള്‍ ചെയ്യുന്നതിനുപകരം, ക്ഷേത്രത്തിലെ സാധാരണ പൂജയും, സ്തോത്ര ജപവും പോലുള്ള ലളിതമായ രീതികള്‍ സ്വീകരിക്കുകയാണ് ഉചിതം.
വാരാഹി ഗായത്രി
ഓം ശ്യാമളായൈ വിദ്മഹേ
ഹലഹസ്തായൈ ധീമഹി
തന്നോ വാരാഹി പ്രചോദയാത്!!
ചാമുണ്ഡ
സപ്തമാതൃകകളില്‍ ഉഗ്രവും അതിശക്തവുമായ ദേവതാരൂപമാണ് ചാമുണ്ഡ. ചണ്ഡനും മുണ്ടനും എന്ന അസുരന്മാരെ വധിച്ച ദേവീശക്തിയുമായി ചാമുണ്ഡാരൂപം ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ചാമുണ്ഡാ എന്ന നാമം പ്രസിദ്ധമായത്.
കാളി, ചണ്ഡിക, ഭദ്രകാളി തുടങ്ങിയ ഉഗ്രശക്തി രൂപങ്ങളുമായി ചാമുണ്ഡയ്ക്ക് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. മരണഭയം, അഹങ്കാരം, അധര്‍മ്മം, ദുഷ്ടശക്തി എന്നിവയെ അതിജീവിക്കുന്ന ദൈവികശക്തിയുടെ പ്രതീകമാണ് ചാമുണ്ഡ.
ചാമുണ്ഡ ആരാധനയുടെ അടിസ്ഥാനസന്ദേശം മറ്റുള്ളവരെ നശിപ്പിക്കുക എന്നതല്ല; മറിച്ച് സ്വന്തം ഉള്ളിലെ ഭയം, അഹങ്കാരം, ക്രോധം, ദ്വേഷം, അധര്‍മ്മ പ്രവണത എന്നിവ നശിപ്പിക്കുക എന്നതാണ്.
ചാമുണ്ഡഗായത്രി
ഓം കൃഷ്ണവര്‍ണ്ണായൈ വിദ്മഹേ
ശൂലഹസ്തായൈ ധീമഹി
തന്നോ ചാമുണ്ഡാ പ്രചോദയാത്!!
സപ്തമാതൃക്കളും
ദേവീമാഹാത്മ്യം
സപ്തമാതൃക്കളുടെ മഹത്വം മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് ദേവീമാഹാത്മ്യം ഒരു പ്രധാന ഗ്രന്ഥമാണ്. അസുരശക്തികള്‍ വര്‍ദ്ധിച്ചപ്പോള്‍ ദേവന്മാരുടെ ശക്തികള്‍ സ്ത്രീരൂപങ്ങളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് ദേവിയെ സഹായിക്കുന്നതായി അതില്‍ വിവരിക്കുന്നു.
സപ്തമാതൃക്കളും നവരാത്രിയും
നവരാത്രി ദേവീ ആരാധനയുടെ പ്രധാന ഉത്സവമാണ്. മഹിഷാസുരമര്‍ദ്ദിനിയായ ദുര്‍ഗ്ഗയുടെ വിജയവും ശക്തിയുടെ അധര്‍മ്മത്തിന്മേലുള്ള വിജയവുമാണ് പ്രധാന ആശയം. സപ്തമാതൃക്കള്‍ ദേവിയുടെ യുദ്ധശക്തികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതിനാല്‍, നവരാത്രികാലത്ത് അവരെ ധ്യാനിക്കുകയും പൂജിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് പല ശാക്തസമ്പ്രദായങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്നു.
നവരാത്രിയുടെ യഥാര്‍ത്ഥ ആത്മീയസന്ദേശം അജ്ഞാനത്തിനുമേല്‍ ജ്ഞാനം, അധര്‍മ്മത്തിനുമേല്‍ ധര്‍മ്മം, ഭയത്തിനുമേല്‍ ധൈര്യം, അഹങ്കാരത്തിനുമേല്‍ ആത്മബോധം, അസുരപ്രവണതകളിന്മേല്‍ ദൈവികശക്തി എന്നതാണ്.
സപ്തമാതൃ ആരാധനയുടെ ആധുനിക പ്രസക്തി
ആധുനിക മനുഷ്യന്‍ നേരിടുന്ന പ്രശ്നങ്ങള്‍ ഭൗതികമായവ മാത്രമല്ല, മാനസിക സമ്മര്‍ദ്ദം, ഭയം, ഏകാഗ്രത, കുടുംബസംഘര്‍ഷം, ആത്മവിശ്വാസക്കുറവ്, ജീവിതത്തിലെ അനിശ്ചിതത്വം എന്നിവയും വലിയ വെല്ലുവിളികളാണ്. സപ്തമാതൃ ആരാധനയെ ആത്മീയമായും പ്രതീകാത്മകമായും സമീപിക്കുമ്പോള്‍, ഓരോ മാതാവും ജീവിതത്തിലെ ഒരു പ്രത്യേക ശക്തിയെ ഓര്‍മ്മിപ്പിക്കുന്നു.
* ബ്രാഹ്മി- പഠിക്കാനും മസ്സിലാക്കാനുമുള്ള ശക്തി
* മഹേശ്വരി- സ്വയം നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ശക്തി
* കൗമാരി- പ്രതിസന്ധികളെ നേരിടാനുള്ള ധൈര്യം.
* വൈഷ്ണവി- ജീവിതത്തെ സംരക്ഷിക്കാനും നിലനിര്‍ത്താനുമുള്ള ശക്തി
* ഐന്ദ്രി- നേതൃത്വം നല്‍കാനുള്ള ആത്മവിശ്വാസം.
* വാരാഹി- പ്രതിബന്ധങ്ങളെ അതിജീവിക്കാനുള്ള ശക്തി.
* ചാമുണ്ഡ- ഭയത്തെയും അധര്‍മ്മത്തെയും കീഴടക്കാനുള്ള ശക്തി.
അതുകൊണ്ട് സപ്തമാതൃ ആരാധനയെ അന്ധവിശ്വാസപരമായ ഫലപ്രാപ്തിയുടെ മാര്‍ഗ്ഗമായി മാത്രം കാണാതെ, ആത്മീയ- മാനസിക ശക്തിവികസനത്തിനുള്ള ഒരു ഭാരതീയ പ്രതീകാത്മക മാര്‍ഗ്ഗമായി മനസ്സിലാക്കുന്നത് കൂടുതല്‍ അര്‍ത്ഥവത്താണ്.
ഡോ. ബ്രഹ്മശ്രീ പാടൂര്‍ സുബ്രഹ്മണ്യശാസ്ത്രികള്‍
ഫോണ്‍- 8943340423