എണ്ണയോ തിരിയോ ഇല്ലാതെ നൂറ്റാണ്ടുകളായി കത്തുന്ന ജ്വാല; ജ്വാലാജി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അത്ഭുത വിശേഷം

• Rekha

ഭാരതത്തിലെ വിശ്വാസങ്ങളുടെയും ഐതിഹ്യങ്ങളുടെയും ലോകത്ത് ഇന്നും കൗതുകമുണർത്തുന്ന നിരവധി സ്ഥലങ്ങളുണ്ട്. അവയിൽ ഏറെ ശ്രദ്ധേയമായ ഒന്നാണ് ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ കാംഗ്ര ജില്ലയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ജ്വാലാജി ക്ഷേത്രം. എണ്ണയോ തിരിയോ ഇല്ലാതെ 500 വർഷത്തിലേറെയായി തുടർച്ചയായി കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ജ്വാലകളാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തെ മറ്റ് ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നത്. ആത്മീയ വിശ്വാസങ്ങളും ശാസ്ത്രീയ വിശദീകരണങ്ങളും ഒരുപോലെ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം പ്രതിവർഷം ലക്ഷക്കണക്കിന് ഭക്തരെയും സഞ്ചാരികളെയും ആകർഷിക്കുന്നു.

ഒമ്പത് ദിവ്യജ്വാലകളുടെ സാന്നിധ്യം

ഹിമാലയൻ മലനിരകളുടെ മനോഹരമായ താഴ്വരയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ജ്വാലാജി ക്ഷേത്രം രാജ്യത്തെ പ്രധാന ശക്തിപീഠങ്ങളിൽ ഒന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിൽ സ്വാഭാവികമായി ജ്വലിക്കുന്ന ഒമ്പത് തീജ്വാലകളാണ് പ്രധാന ആകർഷണം. മഹാകാളി, ദുർഗ, അന്നപൂർണ, സരസ്വതി തുടങ്ങി ദേവിയുടെ വിവിധ ശക്തിരൂപങ്ങളെയാണ് ഈ ജ്വാലകൾ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതെന്നാണ് ഭക്തരുടെ വിശ്വാസം.

സാധാരണ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വിളക്കുകൾ എണ്ണയോ നെയ്യോ ഉപയോഗിച്ച് കത്തിക്കുമ്പോൾ, ജ്വാലാജിയിൽ പാറകളിലെ ചെറുവിടവുകളിൽ നിന്നാണ് തീജ്വാലകൾ സ്വയം ഉയരുന്നത്. സതീദേവിയുടെ നാവ് പതിച്ച ശക്തിപീഠങ്ങളിൽ ഒന്നാണിതെന്നും അതിനാലാണ് ദേവിയുടെ സാന്നിധ്യം ജ്വാലകളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതെന്നുമാണ് ഐതിഹ്യം.

ശാസ്ത്രം പറയുന്നത്

ഈ അത്ഭുതത്തിന് ശാസ്ത്രീയ വിശദീകരണവും ഗവേഷകർ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂമിക്കടിയിലെ പ്രകൃതിവാതക ശേഖരങ്ങളിൽ നിന്ന് മീഥെയ്ൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഹൈഡ്രോകാർബൺ വാതകങ്ങൾ പാറകളിലെ സുഷിരങ്ങളിലൂടെ പുറത്തേക്ക് എത്തുകയും അന്തരീക്ഷത്തിലെ ഓക്‌സിജനുമായി സമ്പർക്കത്തിൽ വരുമ്പോൾ സ്വയം ജ്വലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാകാമെന്നാണ് ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ നിഗമനം.

ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും ഇത്തരം പ്രകൃതിവാതക ചോർച്ചകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ജ്വാലാജിയിലെ ജ്വാലകൾ നൂറ്റാണ്ടുകളായി അണയാതെ നിലനിൽക്കുന്നത് ഇന്നും ഗവേഷകരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്ന കാര്യമാണ്. ഈ ജ്വാലകളുടെ കൃത്യമായ ഉറവിടം ഇതുവരെ ശാസ്ത്രീയമായി സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.

മുഗൾ ചക്രവർത്തിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഐതിഹ്യം

ജ്വാലാജി ക്ഷേത്രത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നിരവധി ചരിത്രകഥകളും പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. അതിൽ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായത് ഒരു മുഗൾ ചക്രവർത്തിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഐതിഹ്യമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ജ്വാലകൾ അണയ്ക്കാൻ ഇരുമ്പ് കുഴലിലൂടെ വലിയ അളവിൽ വെള്ളം ഒഴുക്കിയെങ്കിലും തീ അണയാതെ തുടർന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം.

ഈ അത്ഭുതം നേരിൽ കണ്ട ചക്രവർത്തി പിന്നീട് നഗ്‌നപാദനായി ക്ഷേത്രത്തിലെത്തി പ്രായശ്ചിത്തമായി സ്വർണത്തിൽ നിർമിച്ച ഒരു കുട സമർപ്പിച്ചുവെന്നും പറയുന്നു. എന്നാൽ ദേവി ആ സമർപ്പണം സ്വീകരിച്ചില്ലെന്നും പിന്നീട് ആ സ്വർണക്കുട മറ്റൊരു ലോഹമായി മാറിയെന്നുമുള്ള പ്രാദേശിക വിശ്വാസവും ഇന്നും പ്രചരിക്കുന്നുണ്ട്.

ഗവേഷണങ്ങൾക്കും കണ്ടെത്താനാകാത്ത രഹസ്യം

20-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ ഈ ജ്വാലകളുടെ ഉറവിടം കണ്ടെത്താൻ ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പഠനങ്ങൾ നടന്നിരുന്നു. ഓയിൽ ആൻഡ് നാച്ചുറൽ ഗ്യാസ് കോർപ്പറേഷന്റെ ഭൗമശാസ്ത്രജ്ഞരും എഞ്ചിനീയർമാരും ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് സർവേകളും ഖനനങ്ങളും നടത്തിയെങ്കിലും ജ്വാലകൾക്ക് കാരണമാകുന്ന പ്രകൃതിവാതക ശേഖരത്തിന്റെ കൃത്യമായ ഉറവിടം കണ്ടെത്താൻ സാധിച്ചില്ല.

വിശ്വാസത്തിന്റെയും ശാസ്ത്രത്തിന്റെയും അതിർത്തിയിൽ നിൽക്കുന്ന ജ്വാലാജി ക്ഷേത്രം ഇന്നും ഒരു നിഗൂഢതയായി തുടരുകയാണ്. ഭക്തർക്ക് ഇത് ദേവിയുടെ ദിവ്യസാന്നിധ്യത്തിന്റെ പ്രതീകമാണെങ്കിൽ, ഗവേഷകർക്ക് ഇതുവരെ പൂർണമായി വിശദീകരിക്കപ്പെടാത്ത ഒരു പ്രകൃതി പ്രതിഭാസവുമാണ്.